Wat is lymfoedeem aan de voet?
Lymfoedeem voet is een zwelling die ontstaat doordat lymfevocht niet goed wordt afgevoerd. In het lichaam loopt een netwerk van lymfevaten en lymfeklieren. Deze helpen onder andere bij het afvoeren van vocht uit het weefsel. Wanneer dit systeem niet goed werkt, kan lymfevocht achterblijven. De voet, enkel of het onderbeen kan daardoor dik worden.
Lymfoedeem is een chronische aandoening. De zwelling kan voorkomen in een arm of been, maar bij lymfoedeem aan het been kan ook een dikke voet ontstaan. Het oedeem zit dan bijvoorbeeld rond de tenen, op de voet of rond de enkel.
Bij Goessens Podologie behandelen we het lymfoedeem zelf niet. Wel kunnen we naar uw voeten, schoenen en manier van lopen kijken wanneer de zwelling ervoor zorgt dat u anders gaat staan of lopen.
Hoe ontstaat lymfoedeem?
Lymfoedeem ontstaat wanneer de lymfevaten onvoldoende in staat zijn om lymfevocht af te voeren. Normaal stroomt lymfevocht via kleine en grotere lymfevaten richting de lymfeklieren. Wanneer de lymfevaten of lymfeklieren niet goed werken, blijft er meer vocht achter.
Er bestaan verschillende oorzaken. Er wordt meestal onderscheid gemaakt tussen primair lymfoedeem en secundair lymfoedeem.
Bij primair lymfoedeem is er vanaf de aanleg van het lichaam iets anders aan het lymfestelsel. Er kunnen bijvoorbeeld minder lymfevaten aanwezig zijn of lymfeklieren kunnen afwezig zijn. Primair lymfoedeem hoeft niet direct na de geboorte zichtbaar te zijn. Het kan ook pas later klachten geven.
Secundair lymfoedeem is niet aangeboren. Bij secundair lymfoedeem is het lymfestelsel later beschadigd geraakt. Dat kan bijvoorbeeld gebeuren wanneer lymfeklieren beschadigd of lymfevaten verwijderd zijn. Ook andere medische oorzaken kunnen een rol spelen. Langer bestaande spataderen kunnen bijvoorbeeld samengaan met problemen rondom vocht in een arm of been.
Hoe ziet lymfoedeem eruit?
Hoe ziet lymfoedeem eruit? Dat verschilt per persoon en hangt onder andere af van hoe lang het aanwezig is. In het begin kan de zwelling nog zacht zijn. Later kan de huid dikker en steviger worden.
U kunt lymfoedeem merken aan:
- zwelling van de voet, enkel of het been
- een zwaar of gespannen gevoel
- een dikke voet waardoor schoenen minder goed passen
- zwelling bij de tenen
- veranderingen van de huid
- moeilijker bewegen
- een verschil tussen beide voeten of benen
Lymfoedeem kan aan één of aan beide kanten voorkomen. Soms is het meeste oedeem aan het einde van de dag zichtbaar. De hoeveelheid vocht kan gedurende de dag veranderen.
Bij zwelling van de voet kan ook het dragen van schoenen lastiger worden. Een schoen die normaal goed zit, kan ineens knellen doordat de voet dikker is geworden.
Wat gebeurt er met de huid?
Bij langer bestaand lymfoedeem kan de huid veranderen. De huid kan dik worden en minder soepel aanvoelen. Ook kan een droge huid ontstaan. Goede huidverzorging is daarom belangrijk bij mensen met lymfoedeem.
Wanneer de huid kapot gaat, kunnen kleine wondjes ontstaan. Via een beschadigde huid kunnen bacteriën gemakkelijker binnendringen. Mensen met lymfoedeem hebben hierdoor meer kans op wondroos. Wondroos is een infectie van de huid waarbij de huid rood en pijnlijk kan worden. U kunt daarbij ook koorts krijgen.
Heeft u lymfoedeem en krijgt u plotseling een rode, warme en pijnlijke huid of koorts? Neem dan contact op met uw huisarts.
Om wondjes te helpen voorkomen is het verstandig om de huid goed te verzorgen. Loop niet onnodig op blote voeten wanneer daardoor gemakkelijk wondjes kunnen ontstaan en let goed op beschadigingen aan de voet. Bij een droge huid kan een geschikte crème helpen. Welke crème gebruikt kan worden, kunt u bij twijfel met uw behandelaar bespreken.
Diagnose van lymfoedeem
De diagnose lymfoedeem wordt door een daarvoor opgeleide medische behandelaar gesteld. Daarbij wordt gekeken naar de zwelling, de huid, de voorgeschiedenis en de mogelijke onderliggende oorzaak.
Soms is aanvullend onderzoek nodig om te beoordelen hoe het lymfevocht stroomt. Daarvoor bestaan verschillende medische onderzoeken. Deze onderzoeken en het stellen van de diagnose lymfoedeem behoren niet tot de werkzaamheden van Goessens Podologie.
Heeft u een onverklaarde zwelling of ontstaat lymfoedeem snel? Laat dit dan eerst medisch beoordelen.
Hoe wordt lymfoedeem behandeld?
Hoe lymfoedeem behandeld wordt, hangt af van de oorzaak en de ernst van de zwelling. Hiervoor bestaan verschillende behandelingen die worden uitgevoerd of begeleid door daarvoor opgeleide hulpverleners.
Een bekende behandeling is manuele lymfedrainage. Bij manuele lymfedrainage worden speciale bewegingen gebruikt om de afvoer van lymfevocht te ondersteunen. Ook kunnen gespecialiseerde fysiotherapeuten betrokken zijn bij de behandeling.
Andere mogelijkheden zijn bijvoorbeeld een therapeutisch elastische kous, zwachtelen of intermitterende pneumatische compressie. Een therapeutisch elastische kous geeft druk rondom het arm of been en kan helpen om vochtophoping tegen te gaan. Het is belangrijk dat een therapeutisch elastische kous goed wordt aangemeten. Een elastische kous die niet goed past, kan juist vervelend zitten.
Soms kan tijdelijk een speciaal verband worden gebruikt. Of zwachtelen nuttig is en welke vorm van compressie geschikt is, moet door een daarvoor opgeleide behandelaar worden bepaald.
Intermitterende pneumatische compressie is een andere vorm van compressie. Ook dit is geen behandeling die Goessens Podologie aanbiedt.
In bijzondere gevallen kan een chirurgische behandeling worden overwogen. Een dergelijke speciale operatie wordt alleen binnen de daarvoor bestemde medische zorg uitgevoerd.
Bewegen met lymfoedeem aan de voet
Beweging kan belangrijk zijn wanneer u lymfoedeem heeft. De spieren helpen bij de beweging van vocht door het lichaam. Door zwelling kan bewegen echter moeilijker worden.
Bij lymfoedeem voet kan bovendien de manier waarop u loopt veranderen. Een dikke voet past soms minder goed in een schoen en de voet kan anders worden belast. Hierdoor kunnen naast het lymfoedeem andere voetklachten ontstaan.
Bij Goessens Podologie kunnen we juist naar dit gedeelte kijken. We beoordelen hoe u staat en loopt en of de veranderde belasting van de voet voor extra klachten zorgt.
Wat kan Goessens Podologie voor u betekenen?
Goessens Podologie behandelt het lymfoedeem niet. Heeft u lymfoedeem aan de voet en ervaart u daarnaast problemen tijdens staan of lopen? Dan kunnen we wel kijken naar de belasting van uw voeten.
Door zwelling kan de vorm van een voet veranderen. Hierdoor kan de druk tijdens het lopen anders worden verdeeld. Ook kunnen schoenen anders gaan zitten en kunnen bepaalde plekken van de voet meer druk krijgen.
Bij Goessens Podologie kijken we onder andere naar:
- de stand van uw voeten
- uw manier van lopen
- plekken waar extra druk ontstaat
- de schoenen die u draagt
- eventuele andere voetklachten
Wanneer blijkt dat de stand of belasting van de voet voor extra klachten zorgt, kunnen steunzolen mogelijk ondersteuning bieden. Steunzolen behandelen het lymfoedeem niet en zorgen er niet voor dat de lymfevaten het vocht beter afvoeren. Ze kunnen wel gebruikt worden om de voet te ondersteunen en de druk tijdens staan en lopen beter te verdelen.
Omdat een voet met lymfoedeem in omvang kan veranderen, is het extra belangrijk dat een zool en schoen goed bij de voet passen.
Schoenen bij een dikke of gezwollen voet
Wanneer er vocht in de voet zit, kunnen schoenen gaan knellen. Te veel druk op de huid is niet prettig, zeker wanneer de huid door het lymfoedeem kwetsbaarder is geworden.
Let daarom op voldoende ruimte rondom de voet en tenen. Een schoen moet niet continu tegen een gezwollen plek drukken. Wil je graag weer sporten? Bij Goessens Podologie kunnen we u adviseren over sportsteunzolen en kijken of uw huidige schoenen voldoende ruimte en ondersteuning geven.
Draagt u een elastische kous of therapeutisch elastische kous? Neem deze dan mee wanneer u schoenen laat beoordelen. De kous kan invloed hebben op hoeveel ruimte u in de schoen nodig heeft.
Wanneer contact opnemen met een arts?
Niet iedere dikke voet is lymfoedeem. Zwelling van een voet of been kan verschillende oorzaken hebben. Daarom is het belangrijk om nieuwe of onverklaarde zwelling niet zelf als lymfoedeem te zien.
Neem contact op met uw huisarts wanneer de zwelling plotseling ontstaat, snel erger wordt of wanneer u daarnaast pijn, roodheid, warmte of koorts krijgt. Ook wanneer u wondjes heeft die niet goed herstellen, is medische beoordeling verstandig.
Is al vastgesteld dat u lymfoedeem heeft en merkt u vooral dat uw voeten anders belast worden, uw schoenen niet meer prettig zitten of dat lopen voor extra voetklachten zorgt? Dan kunt u bij Goessens Podologie terecht om naar de stand en belasting van uw voeten te laten kijken.
